Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów
Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów ujęte są w części XXXIV Kodeksu karnego:
- podrobienie (art. 270 k.k.),
- przerobienie (art. 270 k.k.),
- wypełnienie blankietu, zaopatrzonego cudzym podpisem, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę albo użycie takiego dokumentu (art. 270 k.k.),
- poświadczenie nieprawdy (art. 271 k.k.),
- wyłudzenie poświadczenia nieprawdy (art. 272 k.k.),
- używanie dokumentu poświadczającego nieprawdę (art. 273 k.k.),
- zbycie dokumentu tożsamości (art. 274 k.k.),
- posługiwanie się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe przez osobę nieuprawnioną, kradzież lub przywłaszczenie takiego dokumentu (art. 275 k.k.),
- bezprawne przewożenie, przesyłanie przez granicę dokumentu stwierdzającego tożsamość innej osoby, albo jej prawa majątkowe (art. 275 k.k.),
- niszczenie, uszkadzanie, czynienie bezużytecznym, ukrywanie lub usuwanie dokumentu, którym nie ma się prawa wyłącznie rozporządzać (art. 276 k.k.),
- niszczenie, uszkadzanie, usuwanie, przesuwanie, czynienie niewidocznymi lub fałszywie wystawianie znaków granicznych (art. 277 k.k.).
Fałszerstwa sensu stricto
Nie wszystkie powyżej opisane przestępstwa są fałszerstwem. W kryminalistyce wyróżnia się 4 rodzaje fałszerstwa: podrobienie, przerobienie, poświadczenie nieprawdy oraz wyłudzenie poświadczenia nieprawdy. Tylko przerobienie i podrobienie jest fałszem materialnym.
Fałszerstwa materialne
Materialne fałszerstwa dokumentów dzielimy na przerobienia i podrobienia.
Przerobienie
Przerobienie jest przekształceniem istniejącego dokumentu [1]. Jest to przekształcenie szczególne, zmieniające znaczenie szeroko pojętej informacji zawartej w dokumencie. Przekształcenia dokumentu, nie znoszące jego autentyczności, nie są oczywiście formą fałszerstwa. Przykładowo zalaminowanie dokumentu, czy jego złożenie na pół, nie jest fałszerstwem. Może być jedynie uznane za zniszczenie dokumentu.
Podobnie notatki bez znaczenia prawnego na dokumentach, pomimo oczywistego przekształcenia dokumentu nie stanowią jego fałszerstwa. Wobec powyższego, należy określić, że przerobienie występuje wtedy, gdy zmiana treści powoduje powstanie dokumentu nieautentycznego. Istotą przerobienia jest zmiana treści dokumentu przez osobę nieuprawnioną, z zachowaniem pozorów oryginalności autorstwa [2].
[1] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz pod red. A. Wąska, Tom II, Warszawa 2006, s. 671.
[2] https://www.zielona-gora.po.gov.pl/index.php?id=36&ida=2858.
Podrobienie
Podrobienie to sporządzenie dokumentu przez osobę nieuprawnioną, nie bazujące materialnie na dokumencie oryginalnym [3]. Najczęściej podrobienie bazuje intelektualnie na dokumencie oryginalnym w znaczeniu, że fałszerz korzysta z informacji o wyglądzie oryginalnego dokumentu i stara się fałszywkę do niego upodobnić. Następuje wytworzenie dokumentu, który jest imitacją autentycznego [4].
[3] http://www.zielona-gora.po.gov.pl/index.php?id=36&ida=2858.
[4] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz pod red. A. Wąska, Tom II, Warszawa 2006. s. 669.